Czynniki wywołujące bóle kręgosłupa:

- zmiany organiczne w chorobach doprowadzających do zniszczenia struktur kręgosłupa (ok. 3%), np.  w nowotworach, zakażeniach, chorobach zapalnych kręgosłupa (zesztywniającym zapaleniu stawów kręgosłupa, reumatoidalnym zapaleniu stawów, łuszczycowym zapaleniu stawów). Ponadto wiele innych chorób, np. w obrębie jamy brzusznej (choroby pęcherzyka żółciowego, trzustki, prostaty, jajników, pęcherza moczowego) może dawać objawy bólowe podobne do rwy lub bólu pleców. Podstawowym leczeniem tego typu chorób jest leczenie farmakologiczne i operacyjne.
- kolejne 3% to bóle spowodowane stanami pourazowymi na skutek różnego rodzaju wypadków i urazów (komunikacyjnych, związanych z pracą zarobkową lub domową, sportem).
 - pozostała część (ponad 94%) spowodowana jest wielokrotnymi, powtarzającymi się, codziennymi, mechanicznymi przeciążeniami kręgosłupa. Głównym powodem bólów kręgosłupa jest choroba krążka międzykręgowego, tzw. dysku (dyskopatia), której częstość występowania narasta z wiekiem. Spowodowane to jest zarówno starzeniem się organizmu (zmiany struktury, sprężystości i odporności krążków międzykręgowych), jak i większą, związaną z wiekiem częstością drobnych i większych urazów w starszym wieku (np. upadków).

Ból zapalny kręgosłupa.

Aby nie przeoczyć poważnej choroby zapalnej kręgosłupa, w której leczeniu ważną rolę odgrywa czas od rozpoznania do rozpoczęcia leczenia należy się zastanowić czy nie ma on charakterystycznych dla tego schorzenia cech. A są to:

- wiek pacjenta w momencie wystąpienia dolegliwości – <45rż. Im pacjent młodszy tym większe prawdopodobieństwo pojawienia się choroby zapalnej kręgosłupa.

- podstępny początek. Bóle o początku nagłym, ostrym mają etiologię pourazową, przeciążeniową. W zapalnych chorobach samemu pacjentowi trudno jest określić od kiedy dolegliwości występują, a czas chory najczęściej podaje w miesiącach, a nawet latach, a nie w dniach i godzinach.

- poprawa po ćwiczeniach fizycznych. Chory najgorzej się czuje gdy wstaje rano i ma „nierozruszany kręgosłup”, im później tym sztywność poranna i uczucie bolesności łagodnieje. Chory może przyspieszyć poprawę stanu wykonując kilka podstawowych ćwiczeń (skłony, zgięcia na boki, podciągnięcia). Początkowo to wystarcza, aby stan chorego był bliski zdrowiu.

- towarzysząca sztywność poranna. Początkowo może towarzyszyć pierwszym wykonywanym ruchom, w miarę rozwoju choroby trwa coraz dłużej i nie ustępuje bez leczenia farmakologicznego lub intensywnych ćwiczeń. Jest bardzo charakterystycznym objawem dla wszystkich chorób zapalnych zajmujących stawy.

- utrzymywaniem się objawów przez 3 miesiące. Większość dolegliwości bólowych niezwiązanych z procesem zapalnym ustępuje nawet bez leczenia w okresie kilku tygodni (2-3), natomiast przewlekanie się tego procesu (umownie ustalono granicę czasową 3 miesięcy) może świadczyć o poważnej chorobie kręgosłupa.

 

 

 

Jakie choroby można zaliczyć do zapalnych chorób kręgosłupa?

Najczęściej stosowanym podziałem chorób reumatycznych jest zaproponowany przez American Rheumatism Association w 1983 roku. Wg tego podziału choroby reumatyczne należą do dziesięciu grup, z czego spondyloartropatie zapalne należą do II grupy i są to:

 

II. Zapalenia stawów z towarzyszącym zapaleniem kręgosłupa (spondyloartropatie)

  1. Zesztywniające zapalenie stawów kręgosłupa
  2. Reaktywne zapalenie stawów
  3. Łuszczycowe zapalenie stawów
  4. Zapalenia stawów towarzyszące przewlekłym zapalnym chorobom jelit

 

Opracował

Dr n. med. Dariusz Chudzik